Pasy PCV w branży spożywczej – jakie wybrać i na co zwrócić uwagę?

Pasy PCV są często stosowane jako elastyczne przegrody w sklepach, magazynach, chłodniach, zakładach przetwórstwa spożywczego i innych miejscach, w których konieczne jest oddzielenie stref bez utrudniania przejścia. W branży spożywczej wybór materiału ma jednak szczególne znaczenie.

Nie każdy pas PCV nadaje się do zastosowania w otoczeniu żywności i nie każdy materiał można traktować jako przeznaczony do kontaktu z żywnością. Dotyczy to również sytuacji, w których pasy PCV tworzą kurtynę i nie są przeznaczone do stałego kontaktu z produktem spożywczym, ale podczas przechodzenia lub przejazdu mogą przypadkowo zetknąć się z żywnością.

Na co więc zwrócić uwagę przy wyborze pasów do branży spożywczej? Jak rozumieć określenia takie jak „do kontaktu z żywnością” i „dla branży spożywczej”? Czy każdy pas wykonany z PCV jest bezpieczny? I czym różni się zastosowanie pasa w kurtynie od arkusza, na którym można bezpośrednio położyć żywność?

Czy pasy PCV można stosować w branży spożywczej?

Tak, ale trzeba rozróżnić miejsce zastosowania od przeznaczenia materiału.

Pasy PCV mogą być wykorzystywane w zakładach spożywczych jako element kurtyn paskowych oddzielających pomieszczenia, strefy produkcyjne, magazyny, chłodnie czy wejścia. Ich zadaniem jest między innymi ograniczenie przeciągów, wymiany powietrza, przedostawania się kurzu, wilgoci i owadów, a jednocześnie umożliwienie swobodnego przejścia lub przejazdu.

Samo zastosowanie pasa w zakładzie spożywczym nie oznacza jednak automatycznie, że każdy pas PCV musi być materiałem przeznaczonym do bezpośredniego kontaktu z żywnością. To bardzo istotne rozróżnienie.

Czy pas PCV ma kontakt z żywnością?

W przypadku kurtyny paskowej pasy są pionowo zawieszone i na co dzień nie stanowią powierzchni roboczej ani opakowania, na którym przechowuje się żywność.

Podczas przechodzenia przez kurtynę może jednak dojść do krótkotrwałego i przypadkowego kontaktu pasa z produktem spożywczym. Może się tak zdarzyć na przykład podczas przejazdu wózkiem, przenoszenia produktów lub przechodzenia przez kurtynę z żywnością.

Jest to zupełnie inna sytuacja niż w przypadku arkusza z folii PCV używanego jako powierzchnia robocza, na której żywność jest bezpośrednio układana. W takim zastosowaniu kontakt jest zamierzony i może być długotrwały.

Dlatego przy ocenie odpowiedniego materiału warto zawsze odpowiedzieć sobie na dwa pytania:

Czy materiał ma być przeznaczony do bezpośredniego kontaktu z żywnością?

oraz

Czy można racjonalnie przewidywać, że materiał może wejść w kontakt z żywnością podczas normalnego użytkowania?

To rozróżnienie ma znaczenie również z punktu widzenia przepisów dotyczących materiałów przeznaczonych do kontaktu z żywnością. Rozporządzenie (UE) nr 10/2011 obejmuje tworzywa sztuczne przeznaczone do kontaktu z żywnością, już pozostające w takim kontakcie oraz takie, w przypadku których można rozsądnie oczekiwać kontaktu z żywnością.

Czy każde PCV jest bezpieczne dla żywności?

Samo określenie PCV lub PVC mówi jedynie, z jakiego rodzaju tworzywa wykonany jest materiał. Nie oznacza automatycznie, że konkretny wyrób jest przeznaczony do kontaktu z żywnością.

Elastyczne PCV może zawierać różnego rodzaju dodatki niezbędne do uzyskania odpowiednich właściwości użytkowych. Dotyczy to między innymi zmiękczaczy, czyli plastyfikatorów. Dlatego znaczenie ma nie tylko sam polimer, ale również receptura konkretnego materiału i warunki jego stosowania.

Ftalany – dlaczego mają znaczenie?

W przypadku elastycznego PCV warto zwrócić uwagę również na ftalany, które mogą być stosowane jako plastyfikatory. W materiałach przeznaczonych do kontaktu z żywnością stosuje się również alternatywne, bezftalanowe plastyfikatory, takie jak DINCH czy DOTP (DEHTP). Substancje te są uwzględnione w przepisach dotyczących tworzyw sztucznych przeznaczonych do kontaktu z żywnością i podlegają określonym ograniczeniom migracji.

Jest to szczególnie istotne w przypadku elastycznego PCV, ponieważ plastyfikator nie jest częścią samego łańcucha polimerowego. Przy ocenie materiału przeznaczonego do kontaktu z żywnością bierze się więc pod uwagę między innymi możliwość migracji określonych substancji do żywności.

Nie należy jednak wyciągać wniosku, że samo określenie „bezftalanowy” jest równoznaczne z pełnym dopuszczeniem materiału do każdego zastosowania spożywczego. Bezpieczeństwo konkretnego wyrobu zależy od jego całej receptury, zastosowanych substancji, warunków użytkowania oraz spełnienia odpowiednich wymagań dotyczących migracji.

Z tego powodu nie powinno się przyjmować zasady:

„Skoro to jest folia PCV, to można ją stosować przy żywności”.

Takie uproszczenie byłoby błędne.

W przypadku materiałów przeznaczonych do kontaktu z żywnością liczy się ich przeznaczenie, zgodność z odpowiednimi wymaganiami oraz dokumentacja potwierdzająca możliwość zastosowania w określonych warunkach.

Co oznacza „materiał do kontaktu z żywnością”?

Określenie „do kontaktu z żywnością” nie powinno być traktowane wyłącznie jako hasło marketingowe.

Zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1935/2004 materiały i wyroby przeznaczone do kontaktu z żywnością powinny być produkowane w taki sposób, aby w normalnych lub możliwych do przewidzenia warunkach użytkowania nie dochodziło do migracji ich składników do żywności w ilościach, które mogłyby stanowić zagrożenie dla zdrowia, powodować niedopuszczalne zmiany składu żywności lub pogorszenie jej cech organoleptycznych.

W przypadku tworzyw sztucznych szczególne znaczenie ma rozporządzenie Komisji (UE) nr 10/2011, które określa wymagania dotyczące plastikowych materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością. Rozporządzenie ustanawia między innymi listę substancji dopuszczonych do stosowania oraz limity migracji dla określonych substancji.

Znaczenie ma również GMP, czyli dobra praktyka produkcyjna dla materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością, określona w rozporządzeniu (WE) nr 2023/2006.

Na czym polega migracja substancji z PCV do żywności?

Jednym z najważniejszych zagadnień związanych z materiałami do kontaktu z żywnością jest migracja.

W uproszczeniu chodzi o możliwość przechodzenia określonych składników materiału do żywności. Nie oznacza to, że każdy kontakt tworzywa z żywnością powoduje problem. Znaczenie mają między innymi właściwości samego materiału oraz warunki, w jakich kontakt występuje.

W praktyce istotne mogą być takie czynniki jak:

• rodzaj żywności,
• temperatura,
• czas kontaktu,
• powierzchnia kontaktu,
• charakter materiału,
• warunki użytkowania.

Rozporządzenie 10/2011 określa zarówno specyficzne limity migracji (SML) dla poszczególnych substancji, jak i ogólny limit migracji.

Dlatego deklaracja dotycząca kontaktu z żywnością nie powinna być rozumiana jako bezwarunkowe stwierdzenie, że materiał nadaje się do każdego rodzaju żywności i w każdych warunkach.

Właściwe zastosowanie zależy od warunków, dla których materiał został oceniony i zadeklarowany.

Dlaczego rodzaj żywności może mieć znaczenie?

Żywność nie jest jednorodna. Różne produkty mogą w odmienny sposób oddziaływać z tworzywami sztucznymi.

Znaczenie mogą mieć między innymi:

• produkty wodne,
• produkty kwaśne,
• produkty zawierające tłuszcz,
• żywność sucha.

Dlatego przy materiałach przeznaczonych do kontaktu z żywnością nie wystarczy samo pytanie „czy to jest PCV?”. Znacznie ważniejsze jest pytanie:

Czy ten konkretny materiał został przeznaczony do kontaktu z żywnością w warunkach odpowiadających planowanemu zastosowaniu?

To właśnie dlatego w przypadku materiałów mających kontakt z żywnością warto opierać się na dokumentacji producenta, a nie wyłącznie na nazwie produktu.

Czy temperatura ma znaczenie?

Temperatura może wpływać zarówno na zachowanie mechaniczne materiału, jak i na warunki kontaktu z żywnością.

W przypadku pasów stosowanych jako kurtyny trzeba więc rozpatrywać dwie kwestie oddzielnie:

1. Czy materiał jest odpowiedni pod względem kontaktu z żywnością?

2. Czy jego właściwości użytkowe odpowiadają temperaturze panującej w miejscu montażu?

Ma to szczególne znaczenie w chłodniach i mroźniach.

Pas przeznaczony do określonego zastosowania spożywczego nie powinien być automatycznie traktowany jako odpowiedni do pracy w dowolnie niskiej temperaturze. Do chłodni i mroźni należy dobrać materiał odpowiedni również pod względem temperatury pracy.

Jak sprawdzić, czy pas PCV nadaje się do zastosowania w branży spożywczej?

Przed zakupem warto zwrócić uwagę na kilka podstawowych elementów.

1. Przeznaczenie konkretnego materiału

Najważniejsze jest ustalenie, czy producent przewidział dany materiał do zastosowań związanych z żywnością. Samo oznaczenie „PCV”, „PVC”, „spożywczy” czy „Food” nie powinno być jedynym kryterium.

2. Dokumentacja

W przypadku materiałów przeznaczonych do kontaktu z żywnością warto sprawdzić, jakie dokumenty i deklaracje posiada producent lub dostawca. Dla tworzyw sztucznych zastosowanie mają między innymi wymagania rozporządzenia (UE) nr 10/2011, a bezpieczeństwo materiału ocenia się również przez pryzmat określonych limitów migracji.

3. Warunki użytkowania

Trzeba uwzględnić temperaturę, rodzaj żywności i charakter kontaktu. Inne wymagania może stawiać powierzchnia, na której produkt leży przez wiele godzin, a inne materiał tworzący elastyczną przegrodę, który może zetknąć się z żywnością jedynie chwilowo podczas przechodzenia.

4. Sposób czyszczenia

W branży spożywczej ważna jest również możliwość utrzymania materiału w odpowiednim stanie higienicznym. Przed zakupem warto sprawdzić zalecenia dotyczące czyszczenia, mycia i stosowania środków chemicznych.

Pasy PCV w sklepach i zakładach spożywczych

Pasy PCV mogą być wykorzystywane w wielu miejscach związanych z przechowywaniem, sprzedażą i produkcją żywności.

Przykładowe zastosowania to:

• sklepy i supermarkety,
• magazyny produktów spożywczych,
• chłodnie,
• zakłady mięsne i masarnie,
• zakłady przetwórstwa warzyw i owoców,
• piekarnie,
• zaplecza gastronomiczne,
• przejścia pomiędzy pomieszczeniami produkcyjnymi.

W takich miejscach kurtyna paskowa może pełnić funkcję wygodnej przegrody ograniczającej wymianę powietrza, kurz, wilgoć czy owady, bez konieczności stosowania klasycznych drzwi.

Jaki pas PCV wybrać do branży spożywczej?

Dopiero po upewnieniu się, że materiał jest odpowiedni do planowanego zastosowania, warto przejść do kwestii technicznych.

Znaczenie mają przede wszystkim:

• szerokość pasa,
• grubość,
• temperatura pracy,
• intensywność ruchu,
• sposób montażu,
• wymagana przezroczystość,
• sposób czyszczenia i eksploatacji.

W naszym sklepie dostępne są pasy PCV o szerokościach 100 – 400 mm, dzięki czemu można lepiej dopasować kurtynę do konkretnego rodzaju przejścia. Nie należy jednak zakładać, że szerszy lub grubszy pas jest zawsze lepszy. Dobór powinien wynikać z konkretnego zastosowania.

Przezroczystość pasa też ma znaczenie

W wielu sklepach, magazynach i zakładach spożywczych istotna jest dobra widoczność przez kurtynę. Przezroczyste pasy pozwalają obserwować przestrzeń po drugiej stronie i ułatwiają bezpieczne przechodzenie oraz przejazd.

Ma to znaczenie szczególnie w miejscach, w których przez ten sam otwór przechodzą pracownicy i przejeżdżają wózki transportowe. Dlatego poza samym materiałem warto uwzględnić również funkcję, jaką ma pełnić cała kurtyna.

Pasy antyinsektowe w branży spożywczej

W branży spożywczej interesującym rozwiązaniem są również pasy PCV antyinsektowe. Ich zadaniem jest ograniczenie przedostawania się owadów do pomieszczeń, a jednocześnie zachowanie funkcji typowej kurtyny paskowej.

W przypadku pasów antyinsektowych skuteczność wynika z połączenia kilku mechanizmów. Ich charakterystyczna żółto-bursztynowa barwa zmienia sposób przenikania światła przez folię, dzięki czemu przejście może być dla owadów mniej atrakcyjne niż całkowicie otwarty otwór. Ma to związek m.in. z tym, że wiele gatunków owadów jest szczególnie wrażliwych na promieniowanie ultrafioletowe (UV). Dodatkowo specjalne folie antyinsektowe mogą zawierać aktywny środek odstraszający wprowadzony bezpośrednio w strukturę materiału, który stopniowo uwalnia się z folii i wspomaga ograniczanie obecności owadów. W połączeniu z fizyczną barierą tworzoną przez nachodzące na siebie pasy daje to skuteczniejszą ochronę niż zastosowanie zwykłej przezroczystej folii PCV.

W praktyce oznacza to połączenie mechanicznej bariery tworzonej przez pasy z właściwościami materiału mającymi ograniczać zainteresowanie owadów przejściem.

PCV PRO oferuje pas antyinsektowy przeznaczony do zastosowań m.in. w sklepach, gastronomii oraz obiektach związanych z produkcją i przetwórstwem żywności.

Pasy PCV dla branży spożywczej a zwykłe pasy PCV

Warto jeszcze raz podkreślić najważniejszą różnicę.

Zwykły pas PCV może być odpowiedni do wielu zastosowań technicznych, ale sam fakt, że wykonano go z PCV, nie oznacza przeznaczenia do kontaktu z żywnością.

Pas przeznaczony do zastosowań związanych z kontaktem z żywnością powinien mieć odpowiednią dokumentację i być stosowany zgodnie z warunkami, dla których został przeznaczony.

Dlatego przy wyborze nie należy kierować się wyłącznie wyglądem materiału, przezroczystością czy ceną.

A co z pasami do chłodni?

W branży spożywczej bardzo często występuje połączenie dwóch wymagań: odpowiedniego zastosowania w środowisku związanym z żywnością oraz pracy w niskiej temperaturze. Nie należy jednak automatycznie utożsamiać tych dwóch cech.

Pas odpowiedni do zastosowań spożywczych nie musi być automatycznie pasem do mroźni. Z kolei materiał przeznaczony do pracy w niskiej temperaturze nie musi być materiałem przeznaczonym do kontaktu z żywnością. Przy wyborze pasów do chłodni lub mroźni należy więc uwzględnić oba aspekty.

Jaki rozmiar pasa wybrać?

Nie ma jednego uniwersalnego rozmiaru odpowiedniego dla każdej kurtyny.

W PCV PRO dostępne są między innymi pasy PCV o wymiarach:

• 100 × 2 mm
• 125 × 2 mm
• 200 × 2 mm
• 300 × 3 mm
• 400 × 4 mm

Dobór konkretnego wariantu powinien zależeć przede wszystkim od wymiarów otworu, intensywności ruchu oraz tego, czy przez kurtynę będą przechodzić piesi, wózki ręczne czy urządzenia transportowe.

W mniejszych przejściach 125 -200 mm może być wygodnym rozwiązaniem, natomiast przy większych otworach i bardziej intensywnym użytkowaniu można rozważyć szersze i grubsze pasy.

Parametry techniczne powinny być jednak dobierane do konkretnego zastosowania, a nie wyłącznie na podstawie samej szerokości.

Najczęstsze błędy przy wyborze pasów PCV do branży spożywczej

Jednym z najczęstszych błędów jest założenie, że każde przezroczyste PCV nadaje się do zastosowania przy żywności.

Drugim jest traktowanie oznaczenia „spożywczy” jako wystarczającego potwierdzenia bez sprawdzania warunków zastosowania i dokumentacji.

Kolejny błąd to pomijanie temperatury. Pas odpowiedni do standardowego magazynu nie musi być odpowiedni do chłodni lub mroźni.

Wreszcie warto pamiętać, że dobry materiał to nie wszystko. Nawet odpowiednio dobrany pas powinien być prawidłowo zamontowany, regularnie czyszczony i użytkowany zgodnie z jego przeznaczeniem.

Podsumowanie – jakie pasy PCV wybrać do branży spożywczej?

Wybierając pasy PCV do sklepu, magazynu, chłodni czy zakładu przetwórstwa spożywczego, nie warto zaczynać od szerokości i koloru materiału.

Najpierw należy sprawdzić:

• czy materiał jest odpowiedni do planowanego zastosowania,
• czy można racjonalnie przewidywać jego kontakt z żywnością,
• czy posiada odpowiednią dokumentację,
• w jakich warunkach może być użytkowany,
• jaki zakres temperatur obejmuje,
• jak można go czyścić i konserwować.

Dopiero później warto dobrać szerokość, grubość oraz sposób montażu pasa.

W przypadku kurtyn stosowanych w branży spożywczej szczególnie ważne jest rozróżnienie pomiędzy krótkotrwałym, przypadkowym kontaktem pasa podczas przechodzenia przez kurtynę a materiałem przeznaczonym do stałego i bezpośredniego kontaktu z żywnością, takim jak powierzchnia robocza wykonana z odpowiedniego arkusza PCV.

Jeżeli masz wątpliwości, czy konkretny pas PCV będzie odpowiedni do zastosowania w Twoim zakładzie, przed zakupem warto sprawdzić jego dokumentację i warunki przeznaczenia.

Produkty, które mogą się przydać